صاحل الامر

​همراه با قرآن 

آیه ۶۰ سوره غافر

آیه ۶۰ سوره غافر بندگان را به دعاکردن دعوت کردند و به آنها خواستند دعا را می‌دهند. [ ۱ ] همچنین آیه، دعا را عبادت شمرده و به ترک‌کاران عبادت و بندگی وعده ورود به جهان داده است. [ 2 ]

 ”وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ". 

 "و پروردگارتان فرمود: «مرا بخوانید تا (دعای) شما را اجابت کنم. همانا کسانی که از عبادت من سرکشی می‌کنند، به زودی با خواری وارد جهنم می‌شوند». 

مشخصات آیه

«آیا این همان چیزی است که شما باید بدانید: «آیا «فرضیه شما این است که «آیا «فرضیه شما چیست؟» «آیا «شما» را «فرضیه می‌کنید» «آیا» «شما …شما» «آیا» «شما» «شما»

مو

موضوع :اعتقادی

درباره :دعوت به دعاکردن و وعده استجابت

آیات مرتبط

آیه ۱۸۶ سوره بقره

﴿ وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْهُلُونَ دَیَدْهُلُونَ.۶۰﴾  [ غافر : 60 ] ﴿ و پروردگارتان فرمود مرا بخوان تا شما را اجابت کنم در حقیقتی که از پرستش من می‌ورزند به زودی خوار در دوزخ درمی‌آیند.

۶۰﴾

به گفته نمونه برخی از مفسران، دعا در این آیه را به‌معنی درخواست حاجت دانسته‌اند [ ۳ ] و عبارت «أَسْتَجِبْ لَکُمْ» (شما را اجابت کنم) و برخی احادیث ناظر به آیه را ببینید درستی این احتمال می‌دانند. در مقابل، گروهی دیگر با پیروی از دعای ابن‌عباس در آیه را به‌معنی توحید و عبادت خدا دانسته‌اند. بر این اساس، آیه دستور می‌دهد که «مرا عبادت کنید و به یکتایی من اقرار کنید.» [ 4 ]

مفسرانی که دعا در این آیه را به‌معنی درخواست می‌کند اجابت دعا را به همراهی با شرایط لازم آن [ 5 ] یا مصلحت بنده [ 6 ] دانسته‌اند.

درباره آیه ۶۰ سوره غافر چندین حدیث از پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) نقل شده است. [ ۷ ] چنانکه امام باقر(ع) برترین عبادت را دعا و طلب از آنچه نزد خدا دانسته است و مبغوض‌ترین فرد را کسی می‌داند که از عبادت خدا تکبر ورزد و از آنچه نزد او چیزی نیست. [ ۸ ] و در روایتی نیز امام صادق(ع) کلمه عبادت در این آیه را بر دعای تطبیق کرده و در ادامه فرموده است که دعا کن و نگو دیگر تمام شده است. زُراره که راوی این حدیث توضیح می‌دهد که منظور امام صادق(ع) این بود که نباید ایمان به قضا و قدر مانع از دعای بسیار و جدّیت در دعا باشد. [ ۹ ]

فرقه وهابیت با استدلال به همین آیه و آیاتی دیگر همه اقسام دعا را عبادت و پرستش شمرده‌اند. سپس آنان خواندن غیر خدا مانند اولیای صالح درگذشته و توسل را شرک در عبادت دانسته‌اند. [ ۱۰ ] در مقابل عالم شیعی با استناد به آیات متعددی از قرآن مانند آیه ۲۲ سوره ابراهیم و آیه ۵ سوره نوح کاربرد کلمه دعا و دعوت را در غیر عبادت نیز درست دانسته و دعا و عباد را مترادف نمی‌دانند. [ ۱۱ ] به باور مکارم شیرازی با مراجعه به آیات قرآن می‌فهمیم خواندن غیر خدا اگر با اعتقاد به استقلال او از خدا باشد کفر و شرک بوده و بدون چنین اعتقادی، صحیح می‌باشد. وی به آیه ۵ سوره نوح و آیه ۲۸۲ سوره بقره [ یادداشت ۱ ] برای درستیِ خواندن و درخواست حاجت از غیر خدا استناد کرده است. [ ۱۲ ]

پانویس

 علامه طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۳۴. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۱۴۶.

 علامه طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۳۴.

 شیخ طوسی، تفسیر تبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۹، ص۸۹. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۱۴۶.

 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۱۴۶.

 مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۰، ص۱۴۶ـ۱۴۷.

 طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۸۲۳؛ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۱۱، ص۳۹۲.

 برای نمونه نگاه کنید به: بحرانی، تفسیر برهان، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۷۶۵ ـ ۷۶۷؛ عروسی حویزی، نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۵۲۶ ـ ۵۲۹؛ علامه طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۳۴۳.

 فیض کاشانی، تفسیر صافی، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۳۴۶.

 کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۶۷.

 سبحانی، آیین وهابیت، جامعه مدرسین، ص۳۳۵ ـ ۳۳۷؛ «مفهوم دعا از دیدگاه وهابیت و نقد آن» سایت آئین رحمت.

 سبحانی، آیین وهابیت، جامعه مدرسین، ص۳۳۸ ـ ۳۴۳.

«مفهوم دعا از دیدگاه وهابیت و نقد آن» سایت آئین رحمت.

منابع

بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، ۱۴۱۶ق.

سبحانی، جعفر، آیین وهابیت، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، بیتا.

شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.

طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.

طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.

عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیان، ۱۴۱۵ق.

علامه طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.

فیض کاشانی، محسن، تفسیر الصافی، تحقیق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.

کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.

«مفهوم دعا از دیدگاه وهابیت و نقد آن» سایت آئین رحمت، تاریخ بازدید: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.

مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.