صاحل الامر

​همراه با قرآن 

آیه 268 سوره بقره

الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ ۖ وَاللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

شیطان، شما را [به هنگام انفاق مال با ارزش] از تهیدستی و فقر می ترساند، و شما را به کار زشت [چون بخل وخودداری از زکات و صدقات] امر می کند، و خدا شما را از سوی خود وعده آمرزش و فزونی رزق می دهد؛ و خدا بسیار عطا کننده و داناست.

ترجمه (مکارم شیرازی)

شیطان شما را وعده فقر و بی‌چیزی دهد و به کارهای زشت و بخل وادار کند، و خدا به شما وعده آمرزش و احسان دهد، و خدا را رحمت بی‌منتهاست و (به همه امور جهان) داناست..

معانی کلمات آیه

«فَحْشَآء»: بزه و گناهی که قبح و زشتی آن زیاد و چشمگیر باشد از قبیل: زنا، قتل، ندادن زکات، ترک نماز، بخل، و … «مَغْفِرَةً»: آمرزش، که در آخرت بهره نیکان می‌گردد. «فَضْلاً»: فزونی نعمت و پرکردن جای چیز بخشیده شده، که در دنیا نصیب نیکوکاران می‌شود.

تفسیر نور (محسن قرائتی)

«268» الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ‌

شيطان (به هنگام انفاق،) شما را از فقر وتهيدستى بيم مى‌دهد وشما را به فحشا و زشتى‌ها فرا مى‌خواند، ولى خداوند از جانب خود به شما وعده‌ى آمرزش و فزونى مى‌دهد و خداوند وسعت بخش داناست.

نکته ها

به هنگام انفاق، شيطان به سراغ انسان مى‌آيد و القاء مى‌كند كه اگر امروز انفاق كنى فردا خودت فقير خواهى شد، بهتر است اموالت را ذخيره كنى تا به هنگام پيرى و بيمارى و …،

خرج نمايى. اينها القائات و وعده‌هاى شيطانى است.

نياز ما در فرداى قيامت به مغفرت الهى، به مراتب بيشتر از نياز ما در فرداى دنياست. مبادا مغفرت الهى را با خيال رفاه در زندگى مبادله كنيم. زيرا:

اوّلًا: شايد پير نشدم و نيازمند نشدم، ولى در قيامت نياز من قطعى است.

جلد 1 - صفحه 426

ثانياً: شايد مالى كه امروز براى فردا نگه مى‌دارم، باقى نماند، ولى انفاقِ امروز حتماً براى فرداى قيامت باقى است.

ثالثاً: شايد از مال اندوخته‌ى امروز در فرداى پيرى نتوانم بهره‌مند شوم، ولى از انفاق امروز بهره‌مندى در قيامت قطعى است.

رابعاً: بهره‌مندى انسان از اندوخته خود در دوران پيرى، موقّتى است، ولى بهره‌گيرى انسان از انفاق در قيامت ابدى است. «1»

پیام ها

1- شيطان، انسان را از انفاق اموال مرغوب باز مى‌دارد. «أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ … الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ …»

2- بخل شما، فقرا را به فساد وفحشا مى‌كشاند. «يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ»

3- انسان در انتخاب راه خدا يا شيطان، آزاد است. «الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ … وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ»

4- اطرافيانى كه انسان را از انفاق باز مى‌دارند و از آينده مى‌ترسانند، ولى نسبت به گناهان تشويق مى‌نمايند، شيطانند. «الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ»

5- ميان فقر و فحشا، رابطه است. بعضى از گناهان بخاطر ترس از فقر است.

«يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ»

6- انفاق نكردن، از نمونه‌هاى زشتى و فحشا مى‌باشد. «لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ … الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ …»

7- انفاق، مال را زياد مى‌كند وسبب آمرزش گناهان است. «أَنْفِقُوا … اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا»

8- با موانع انفاق و افكار شيطانى، مبارزه كنيد. در برابر ترس از فقر، به ياد فضل و لطف خدا باشيد. «مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا …»

9- هر فكر و توهّمى كه براى شما تنگ‌نظرى، ترس و اثر منفى بياورد، شيطانى‌

«1». تفسير فخررازى، ذيل آيه.

جلد 1 - صفحه 427

است و هر فكر و الهامى كه براى شما حركت، نشاط و سعه‌صدر آورد، الهى است. «وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا …»

منابع

تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم

اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌

تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول

تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم

برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش

تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

موسسه اهل‌البیت (ع)