صاحل الامر

#قرآن

#سوره ضحی

💠بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ💠

به نام خدای بزرگوار مهربان.

💠وَالضُّحَى ﴿۱﴾

قسم به روز در آن هنگام که آفتاب برآید ( و همه‌جا را فراگیرد)، (۱)

💠وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى ﴿۲﴾

و سوگند به شب در آن هنگام که آرام گیرد، (۲)

💠مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ﴿۳﴾

که خداوند هرگز تو را وانگذاشته و مورد خشم قرار نداده است! (۳)

💠وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولَى ﴿۴﴾

و مسلّماً آخرت برای تو از دنیا بهتر است! (۴)

💠وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى ﴿۵﴾

و به‌زودی پروردگارت آن‌قدر به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوی! (۵)

💠أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى ﴿۶﴾

آیا او تو را یتیم نیافت و پناه داد؟! (۶)

💠وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى ﴿۷﴾

و تو را گم‌شده یافت و هدایت کرد، (۷)

💠وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى ﴿۸﴾

و تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود، (۸)

💠فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ ﴿۹﴾

حال که چنین است یتیم را تحقیر مکن، (۹)

💠وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ ﴿۱۰﴾

و سؤال‌کننده را از خود مران، (۱۰)

💠وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ ﴿۱۱﴾

و نعمت‌های پروردگارت را بازگو کن! (۱۱)

محتوای سوره ضحی

نام سوره ضحی، برگرفته از آیۀ اول آن است که با سوگند به هنگام بالا آمدن روز آغاز می‌شود. از‌آنجا‌که مخالفان، به‌خاطر قطع نزول وحی به مدت پانزده روز، به آن حضرت نیش زبان می‌زدند؛ لذا این سوره در مقام دلداری به پیامبر است. همچنین حمایت‌های خداوند از آن حضرت را از هنگام یتیمی تا رسیدن به رسالت بیان می‌دارد. آن‌گاه از پیامبر می‌خواهد تا او نیز با یتیمان و محرومان برخوردی خدایی داشته باشد و با زبان و عمل، نعمت‌های الهی را آشکار سازد و سپاسگزار آن‌ها باشد. (قرائتی، ۱۳۸۷، ص. ۵۱۴)

سوره ضحی با دو سوگند آغاز می‌شود؛ سپس به پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) بشارت می‌دهد که خدا هرگز تو را رها نساخته است. بعد به او نوید می‌دهد خداوند آن‌قدر به او عطا می‌کند که خشنود شوی. در آخرین مرحله، گذشتۀ زندگانی پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) را در نظر او مجسم می‌سازد که خداوند چگونه او را همیشه مشمول انواع رحمت خود قرار داده و در سخت‌ترین لحظات زندگی حمایتش کرده است. لذا در آخرین آیات به او دستور می‌دهد که (به شکرانۀ این نعمت‌های بزرگ الهی) با یتیمان و مستمندان مهربانی کند و نعمت خدا را بازگو نماید. (مکارم شیرازی، ۱۳۸۷، ص. ۹۲)

خواص سوره ضحی

در روایات نقل‌شده از ائمۀ اطهار(علیهم‌السلام)، برای سوره ضحی خواص متعددی بیان کرده‌اند:

در خواصّ القرآن، از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) روایت کرده‌اند که ایشان فرمود: «هر‌که سوره ضحی را بخواند، شفاعت محمّد(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در روز قیامت بر او واجب می‌شود و به شمار هر نیازمند و یتیمی، ده کردار نیک برایش می‌نویسند. اگر این سوره را بر نام کسی که در جمع نیست و گم‌شده بنویسند، تندرست به نزد یارانش بازمی‌گردد. هرکس چیزی را در جایی گذارد و سپس آن چیز را به خاطر آورد و سوره ضحی را بخواند، خداوند آن را برایش حفظ می‌کند تا اینکه به دستش برسد.»

رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) فرمود: «هر‌که پیوسته سوره ضحی را بر نام دوست خود بخواند، دوستش به‌سرعت و تندرست به نزد او بازمی‌گردد.»

حضرت امام‌جعفرصادق(علیه‌السلام) فرمود: «هر‌که در روزی یا در شبی سوره‌ شمس، سوره لیل، سوره ضحی و سوره انشراح را بسیار بخواند، چیزی در کنار او به جا نمی‌ماند، مگر آنکه در روز قیامت برایش گواهی می‌دهد؛ حتی مو، پوست، گوشت، خون، رگ‌ها، عصب‌ها و استخوان‌هایش.» (بحرانی، ۱۳۸۹، ص. ۵۵۷)

منابع

بحرانی، ه. (۱۳۸۹). ترجمۀ تفسیر روایی البرهان، ج. ۹، ترجمۀ رضا ناظمیان، علی گنجیان و صادق خورشا. تهران، ایران: کتاب صبح.

قرائتی، م. (۱۳۸۷). تفسیر نور، ج. ۱۰. تهران، ایران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

مکارم شیرازی، ن. (۱۳۸۷). تفسیر نمونه، ج. ۲۷. تهران، ایران: دار الکتب الاسلامیه.

ملکی، ع. (۱۳۹۶). ترجمۀ خواندنی قرآن. تهران، ایران: ویراستاران