صاحل الامر

​🌟 #تفسیر_امین | نوآوری در روش تفسیر

🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان  

تبیین سلسله یادداشت‌های کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای .

📣 در چهارمین شماره از این مجموعه، دیدگاه و عملکرد حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در زمینه نوآوری در روش تفسیر قرآن مطرح شده است.

🔹️ در یادداشت پیشین توضیح دادیم روش تفسیری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، روش «اجتهادی جامع» است. نکته مهمی اینکه «روش اجتهادی جامع» در دل خود، حامل معنای «نوآوری» است. اساساً متد اجتهادی عالمان اسلامی در طول تاریخ نه تنها با نوآوری و نواندیشی در تضاد نبوده بلکه عالمان مجتهدتر، عالمانی نوآورتر، نواندیش‌تر و روزآمدتر بوده‌اند.

🌼حضرت آیت‌الله خامنه‌ای 

🔹️از نوآوری و نواندیشی تعبیر به اجتهاد می‌کنند. «نوآوری علمی… در فرهنگ معارف اسلامی از آن به اجتهاد تعبیر میشود.» (۱۳۷۹/۱۲/۹) همچنین ایشان برای فهم متون دینی، استفاده از روش‌های علمی جدید را نیز لازم می‌دانند. «باید با نگاه متجددانه، با نگاه نوآورانه، به منابع اسلامی مراجعه کرد… ما برای استنباط، شیوه‌ها، متدها و روشهای علمی تجربه‌ی شده‌ی کاملاً حساب‌شده‌ای داریم؛ از اینها باید استفاده شود.»

 (۱۳۹۰/۲/۲۷)

🔹️ با نگاه اجمالی به کتاب‌ها و جلسات تفسیری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای از پنجاه سال گذشته تاکنون ــ یعنی از زمان جلسات طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن در سال ۱۳۵۳ ــ  نوآوری، نواندیشی و روزآمدی در «روش و محتوا» به وضوح دیده می‌شود. 

🔹️ به عنوان نمونه یکی از نوآوری‌های روشی ایشان، بازخوانی مفردات قرآن کریم است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در ضمن تبیین واژه‌ی «صبر» درباره‌ی روش لغت‌پژوهی می‌گویند: «برای شناختن مفهوم و محتوای صبر و میدان‌هایی که صبر در آن به کار می‌آید، یگانه راه ثمربخش آن است که به قرآن و حدیث مراجعه شود و با بررسی و دقت در آن، امکان قضاوت درست فراهم گردد». (گفتاری در باب صبر، ص۳) به همین دلیل، ایشان معنای رایج و عرفی «تحمل سختی‌ها» را برای واژه‌ی صبر غلط می‌دانند و آن را «استقامت» معنا می‌کنند و معادل‌های دیگری نیز مانند «پایداری، ایستادگی، عقب‌گرد نکردن، استحکام، پافشاری» برای آن ذکر می‌نمایند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای معتقد هستند واژه‌های اسلامی در طول تاریخ دچار تحریف شده‌اند و برداشت غلط از آن‌ها زندگی مسلمانان را به انحراف کشانده است. (گفتاری در باب صبر، ص۱) 

🔹️ روش ایشان در واژه‌پژوهی مفردات قرآن، ابعاد مختلفی دارد که در آینده به آن خواهیم پرداخت. با توجه به آنچه گفته شد، توجه به چند نکته ضروری است. اولاً نوآوری در فهم قرآن کریم نباید با روش فقاهتی و اجتهادی در تضاد باشد؛ بلکه باید کاملاً به آن وفادار بماند. ثانیاً نباید باعث فروافتادن در گرداب التقاط شود. همچنین نوآوری در روشمندی، به معنای تغییر معارف متون دینی نیست؛ بلکه منظور از آن تغییر نوع فهم از قرآن و حدیث است، به گونه‌ای که با زمان معاصر متناسب باشد.

🌼 حضرت آیت‌الله خامنه‌ای 

🔹️در این‌باره می‌فرمایند: «پیداست که این کار مثل همه‌‌ی کارها‌ی دیگر، باید با اسلوب و فن خود انجام بگیرد؛ این یک متد دارد و خارج از آن متد نمی‌شود کار را انجام داد. آن‌کسی که اصلاً در یک فنی وارد نیست، نمی‌شود به او گفت در این فن نوآور‌ی بکن؛ این کار کسانی است که واردند؛ مطلع‌اند؛ با کتاب و سنت و با قرآن آشنایند؛ فنان این فن‌اند.»

 (۱۳۸۵/۳/۲۹)

🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت 

​🌼بسم الله الرحمن الرحیم🌼

🌙  رمضان ، 🌺 بهار قرآن 

📋 در هنگام جهاد، از نقشه های شیطان نهراسید؛ خداوند در این آیه برای روحیه دادن به رزمندگان مسلمان و ترغیب آنها به جهاد، صف بندی جهاد را مشخص می کند. اینکه مومنان در راه خدا می جنگند و کافران در راه طاغوت (طغیان و سرکشی). سپس خداوند تذکر می دهد که طاغوت و قدرتهاى طغيانگر و ظالم هر چند به ظاهر بزرگ و قوى جلوه كنند، اما از درون، زبون و ناتوانند پس خدا از مومنان انتظار دارد از ظاهر مجهز و آراسته آنها نهراسند. زيرا درون آنها خالى است و نقشه هاى آنها همانند قدرتهايشان سست و ضعيف است. چون متكى به نيروى لايزال الهى نيست. بلكه متكى به نيروهاى شيطانى است.

⬅️ تکمله: این آیه به این معنی نیست که مومنان در جهاد سهل انگاری کنند و دشمن را دستکم بگیرند. یا اینکه انتظار شکست خوردن های مقطعی را نداشته باشند. همان خدایی که این آیات را نازل کرده، الزامات دیگری را هم برای رویارویی با دشمن تعیین کرده است. همان خدا سنت هایی هم دارد که امتحان مومنان در هنگام شکست هم جزو آن است. همان خدا شهادت را پاداش انسان های بزرگ قرار داده است. این آیه این را می رساند که مومن نباید از عِدّه و عُدّه دشمن بترسد و به خاطر ترس از جنگ سرباز بزند. بلکه بداند قدرت ایمان و اتصال به خدا می تواند بر آنها غلبه کند. نکته ای که بارها و بارها در نبردهای حق و باطل در طول تاریخ مشاهده شده و تحلیلگران نظامی را متعجب ساخته است! 

🔷 آیه (نساء/ آیه 76) :

الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا 

🔶 ترجمه :

آنها كه ايمان دارند در راه خدا پيكار مي‏كنند و آنها كه كافرند در راه طاغوت (و افراد طغيانگر) پس شما با ياران شيطان پيكار كنيد (و از آنها نهراسيد) زيرا نقشه شيطان (همانند قدرتش) ضعيف است.

🗓 پنجشنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۳ 

#جهاد ، #سیاست_خارجی   ، #ترس  ، #شیطان 

🌼

​🗒 *قرار روزانه* #روز_پنجم

#نظم_برنامه_ریزی

🌿  امام امیرمؤمنان علی علیه السلام :

رَوِّ تَحْزِمُ فَاِذا اِسْتَوضَحَتْ فَاجْزِمْ

*تأمل کن تا دور اندیش باشی هنگامی که جوانب کار روشن شد، قاطعانه آن را انجام بده*
#ماه_رمضان

#قرار_روزانه

#نظم_و_برنامه_ریزی

​❄️ زمستان ۱۴۰۳

🗓 ۵شنبه، ۱۶ اسفند
👤 شهید مرتضی آوینی:

🖋 یا فالـق الاصبـاح! ما را در راهی که این‌چنین عاشقانه در پیش گرفته‌ایم، یاری فرما..

#دستخط 

#غدیر

#شهیدانه

​همراه با قرآن 

آیه 7 سوره ابراهیم

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

و [نیز یاد کنید] هنگامی را که پروردگارتان اعلام کرد که اگر سپاس گزاری کنید، قطعاً [نعمتِ] خود را بر شما می افزایم، و اگر ناسپاسی کنید، بی تردید عذابم سخت است.

ترجمه (مکارم شیرازی)

و (باز به خاطر آرید) وقتی که خدا اعلام فرمود که شما بندگان اگر شکر نعمت به جای آرید بر نعمت شما می‌افزایم و اگر کفران کنید عذاب من بسیار سخت است.

معانی کلمات آیه

تأذن: اذن (بر وزن جسر): اعلام، اجازه، اراده، اطاعت، علم . تأذن: اعلام كردن. تَأَذَّنَ رَبُّكَ ‏: اعلام كرد خدايت..[۱]

تفسیر نور (محسن قرائتی)

وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ «7»

و (نيز به يادآور) هنگامى كه پروردگارتان اعلام فرمود: همانا اگر شكر كنيد، قطعاً (نعمت‌هاى) شما را مى‌افزايم، و اگر كفران كنيد البتّه عذاب من سخت است.

جلد 4 - صفحه 389

نکته ها

اين آيه، مهم‌ترين و صريح‌ترين آيه قرآن در مورد شكر نعمت و يا كفران آن است، كه بعد از آيه‌ى مربوط به نعمت آزادى و تشكيل حكومت الهى، به رهبرى حضرت موسى مطرح شده است و اين، رمز آن است كه حكومت الهى و رهبر آسمانى مهم‌ترين نعمت‌هاست، و اگر شكرگزارى نشود خداوند مردم ناسپاس را به عذاب شديدى گرفتار مى‌كند.

شكر نعمت مراحلى دارد:

الف: شكر قلبى كه انسان همه‌ى نعمت‌ها را از خداوند بداند.

ب: شكر زبانى، نظير گفتن‌ «الْحَمْدُ لِلَّهِ».

ج: شكر عملى كه با انجام عبادات و صرف كردن عمر و اموال در مسير رضاى خدا و خدمت به مردم به دست مى‌آيد.

امام صادق عليه السلام فرمود: شكر نعمت، دورى از گناه است و نيز فرمود: شكر آن است كه انسان نعمت را از خدا بداند (نه از زيركى و علم و عقل و تلاش خود يا ديگران) و به آنچه خدا به او داده راضى باشد و نعمت‌هاى الهى را وسيله‌ى گناه قرار ندهد، شكر واقعى آن است كه انسان نعمت خدا را در مسير خدا قرار دهد. «1»

شكر در برابر نعمت‌هاى الهى بسيار ناچيز و غيرقابل ذكر است، به قول سعدى:

بنده همان به كه زتقصير خويش‌

عذر به درگاه خدا آورد

ورنه سزاوار خداوندي اش‌

كس نتواند كه بجا آورد

در حديث مى‌خوانيم كه خداوند به موسى وحى كرد: حقّ شكر مرا بجا آور. موسى گفت: اين كار امكان ندارد، زيرا هر كلمه‌ى شكر نيز شكر ديگرى لازم دارد. وحى آمد: همين اقرار تو و اين كه مى‌دانى هر چه هست از من است، بهترين شكر من است. «2»

به گفته‌ى روايات، كسى كه از مردم تشكر نكند از خدا نيز تشكر نكرده است. «من لم يشكر المنعم من المخلوقين لم يشكر الله». «3»

«1». تفسير نمونه.

«2». تفسيرنمونه.

«3». بحار، ج 71، ص 44.

جلد 4 - صفحه 39۰

اگر نعمت خدا را در مسير غير حقّ مصرف كنيم، كفران نعمت و زمينه كفر است. «لَئِنْ كَفَرْتُمْ»، «بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً» «1» كسانى‌كه نعمت خدا را به كفر تبديل كردند.

پیام ها

1- سنّت خداوند بر آن است كه شكر را وسيله‌ى ازدياد نعمت قرار داده و اين سنّت را قاطعانه اعلام كرده است. «تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ»

شكر نعمت نعمتت افزون كند

كفر نعمت از كفت بيرون كند

2- خدا براى تربيت ما، شكر را لازم كرد نه آنكه خود محتاج شكر باشد. «رَبِّكُمْ»

3- با شكر، نه تنها نعمت‌هاى خداوند بر ما زياد مى‌شود، بلكه خود ما نيز رشد پيدا مى‌كنيم، زياد مى‌شويم و بالا مى‌رويم. «لَأَزِيدَنَّكُمْ»

4- كيفر كفران نعمت، تنها گرفتن نعمت نيست، بلكه حتّى گاهى نعمت سلب نمى‌شود، ولى به صورت نقمت و استدراج در مى‌آيد تا شخص، كم‌كم سقوط كند. «لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ»

«1». ابراهيم، 28.

پانویس

 تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی

منابع

تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم

اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌

تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول

تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم

برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش

تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

موسسه اهل‌البیت (ع)