صاحل الامر

​همراه با قرآن 

آیه 3 سوره حدید

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

اوست اول و آخر و ظاهر و باطن، و او به همه چیز داناست.

ترجمه (مکارم شیرازی)

اوّل و آخر هستی و پیدا و پنهان وجود همه اوست و او به همه امور عالم داناست.

معانی کلمات آیه

«الأوَّلُ»: پیشین. بی‌آغاز. آن که بودنش پیش از بودن همه موجودات است. «الآخِرُ»: پسین. بی‌انتها. آن که پس از نابودی همه موجودات، باقی و برجای است. «الظَّاهِرُ»: پیدا و نمودار. آن که همه چیز جهان، بودن او را فریاد می‌دارند، و بر وجود او دلالت دارند. «الْبَاطِنُ»: ناپیدا. نهان. آن که حواس، او را احاطه نمی‌سازد، و عقول او را درک نمی‌کند.

تفسیر نور (محسن قرائتی)

سیمای سوره حديد

اين سوره بيست و نه آيه دارد و در مدينه نازل شده است.

آيات اين سوره، علاوه بر تحكيم پايه‌هاى عقيدتى، به دستوراتى در زمينه‌هاى اجتماعى و حكومتى مى‌پردازد و در آيات اول، حدود بيست صفت از صفات الهى را مطرح نموده است.

عظمت قرآن، اوضاع مؤمنان و منافقان در قيامت، سرنوشت اقوام پيشين، انفاق در راه خدا و براى رسيدن به عدالت اجتماعى، انتقاد از رهبانيّت و انزواى اجتماعى، موضوعاتى است كه اين سوره به آنها پرداخته است.

امام سجاد عليه السلام فرمودند: خداوند مى‌دانست كه در آخرالزّمان گروهى ژرف‌انديش خواهند آمد، لذا سوره توحيد و آياتى از سوره حديد را نازل كرد (تا مردم، خدا را بهتر بشناسند) و هر كس غير از اين صفات را بر خدا بپذيرد، هلاك مى‌شود. «1»

«1». تفسير نورالثقلين.

جلد 9 - صفحه 452

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌

به نام خداوند بخشنده مهربان.

سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ «1»

آنچه در آسمان‌ها و زمين است براى خداوند تسبيح گويند و اوست عزيز حكيم.

لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «2»

حكومت آسمان‌ها و زمين براى اوست، زنده مى‌كند و مى‌ميراند و او بر هر چيزى تواناست.

هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ «3»

اوست اول و آخر و ظاهر و باطن و او به هر چيزى آگاه است.

نکته ها

آخرين آيه سوره قبل (واقعه) درباره تسبيح خداوند بود: «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ» و اولين آيه اين سوره نيز تسبيح خداوند است. «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»

آغاز هشت سوره قرآن، با تسبيح خداوند مى‌باشد: اسراء، نحل، حديد، حشر، صفّ، جمعه، تغابن و اعلى. و بيش از نود بار اين واژه در قرآن آمده است، در حالى كه تنها چهار سوره با حمد الهى آغاز مى‌گردد: حمد، انعام، سبأ و فاطر. و حدود هفتاد بار اين واژه با مشتقاتش در قرآن آمده است. شايد رمز غلبه تسبيح بر حمد خداوند، اهميّت مبارزه با شرك و خرافات و فراوانى آن در عقايد بشرى و تقدّم پيرايش بر آرايش باشد. همان گونه كه در اذكار نماز، «سبحان الله» مقدّم بر «الحمد لله» است.

جلد 9 - صفحه 453

در جهان‌بينى الهى، تمام هستى در حال تسبيح خداوند است، گرچه ما آن را نفهميم‌ «وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ» «1» و اين تسبيح، آگاهانه است. «كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ» «2»

قرآن، نام برخى از تسبيح كنندگان را به خصوص ذكر كرده است:

الف) فرشتگان. «نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ» «3»

ب) رعد آسمانى. «يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ» «4»

ج) پرندگان. «أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الطَّيْرُ» «5»

د) كوهها. «سَخَّرْنا مَعَ داوُدَ الْجِبالَ يُسَبِّحْنَ» «6»

تسبيح خداوند، وسيله نجات از گرفتارى است. «فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ. لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى‌ يَوْمِ يُبْعَثُونَ» «7» اگر يونس اهل تسبيح نبود تا روز قيامت در شكم ماهى باقى مى‌ماند.

مراد از اوّل و آخر بودن خداوند، ازلى و ابدى بودن اوست، يعنى او قبل از هر چيز بوده و بعد از هر چيز خواهد بود و وجود او ظاهر و آشكارتر از هر وجودى است و در عين حال، نهان‌تر از هر نهانى است. او ظاهر است، چون دلايل بسيارى بر وجودش دلالت مى‌كند و باطن است، چون به تمامى امور عالم است.

پیام ها

1- خداوند از هر گونه عيب و نقص و عجز منزّه است و همه هستى بر اين امر گواهى مى‌دهند. «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»

2- تسبيح‌گويان آسمان، مقدّم بر زمينيان هستند. «سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»

3- قدرتى ارزش دارد كه اعمال آن حكيمانه باشد. «هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»

4- فرمانرواى حقيقى آسمان وزمين، خداوند است. حكومت بشر بر زمين، امرى‌

«1». اسراء، 44.

«2». نور، 41.

«3». بقره، 30.

«4». رعد، 13.

«5». نور، 41.

«6». انبياء، 79.

«7». صافّات، 143 و 144.

جلد 9 - صفحه 454

اعتبارى ومجازى است، به آن مغرور نشويم. «لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»

5- خدايى كه صاحب عزّت، حكمت، حاكميّت و قدرت و مرگ و زندگى موجودات به دست اوست، سزاوار تسبيح و تقديس است. «الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ‌، لَهُ مُلْكُ‌، قَدِيرٌ يُحْيِي وَ يُمِيتُ»

6- آغاز و انجام و غيب و شهود هستى، به دست خداست. هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ‌ …

7- مهم‌تر از خلقت حكيمانه و مالكيت مقتدرانه، علم ونظارت دائمى خداوند است. «وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ»، (با توجه به دو آيه قبل)

منابع

تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم

اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌

تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول

تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم

برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش

تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

موسسه اهل‌البیت (ع)

​✳چند نکته مهم تربیتی از آیه ۵۱ سوره مائده

1️⃣با کسی رفیق شو که پای ارزش‌هات وایسه

> «لا تتخذوا… أولیاء» یعنی هر کسی برای رفاقت و اعتماد مناسب نیست.

📌 یاد بگیریم: هر رابطه‌ای، دوستی حساب نمی‌شه. اگر کسی ارزش‌هات رو خراب می‌کنه، رفیق راهت نیست.

2️⃣از کسی که به تو رحم نمی‌کنه، انتظار نداشته باش!

> یهود و نصارا همدیگه رو حمایت می‌کنن، اما نسبت به مؤمنان وفادار نیستند.

📌 در زندگی واقعی: بعضی آدم‌ها فقط دنبال منافع خودشونن. ساده‌لوح نباشیم. مرزبندی داشته باشیم.

3️⃣پذیرش سلطه فکری یعنی از دست دادن هویت

> وقتی کسی رو «ولیّ» خودت می‌کنی، یعنی تحت فرمانشی.

📌 سبک زندگی: اگه مدام در حال تقلید از سبک زندگی دیگران باشی، کم‌کم خودت رو فراموش می‌کنی.

4️⃣ ایمان فقط نماز و روزه نیست؛ انتخاب رفیق و الگو هم جزو ایمانه

> آیه با «یا أیها الذین آمنوا» شروع شده یعنی مخاطب مؤمنانه.

📌 درس امروز: مؤمن بودن یعنی در انتخاب الگو، رفیق، رسانه، مدل زندگی و حتی ذائقه فکری هم دقت کنی.
 5️⃣کسی که از دشمن پیروی می‌کنه، خودش هم از اونا می‌شه!

> «فَإِنَّهُ مِنْهُمْ» یعنی اگر راه اونارو رفتی، دیگه فرقی باهاشون نداری.

📌 برای خودشناسی: با کی هم‌مسیر شدی؟ خودت رو شبیه کی می‌کنی؟ مسیرت رو خودت انتخاب کن، نه بر اساس ترندها!

​«أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ…»

آیه می‌پرسه: واقعاً دنبال حکم‌های جاهلانه‌اید؟ مگه از حکم خدا بهترم هست؟

🌱 ۱. ملاک انتخاب‌هاتو مشخص کن!

بالاخره یه جایی باید بپرسی: من طبق چی دارم زندگی می‌کنم؟ مد؟ فشار جامعه؟ یا یه حقیقت ثابت؟

👈 توی انتخاب همسر، شغل، ظاهر، سبک زندگی… اگه فقط حرف مردم برات مهمه، یه تجدیدنظر لازمه.

📌 خدا، تنها داوریه که نه نفعی از ما می‌بره، نه اشتباه می‌کنه. پس منطقی‌تره به اون اعتماد کنیم.

🧠 ۲. جاهلیت فقط مال قدیما نیست!

هر وقت عقل و ایمان رو کنار گذاشتیم، دوباره داریم تو دوران جاهلیت زندگی می‌کنیم.

👈 وقتی برای انتخاب شریک زندگی فقط پول و قیافه مهمه…

👈 وقتی به‌جای مشورت با قرآن و مشاور دانا، می‌ریم سراغ فال و خرافه…

یعنی برگشتیم به همون جاهلیت، ولی این بار با لباس مدرن!

❤️ ۳. اگه یه حکم الهی برات سنگینه، سریع ردش نکن!

👈 بعضی حرفای دین اولش سخت به نظر می‌رسه، ولی مثل دارویی می‌مونه که طعمش تلخه، اما جونتو نجات می‌ده.

📌 خدا بیشتر از هر کسی حواسش به حال و آینده‌ته، پس به نیتش شک نکن.

👣 ۴. کورکورانه از مد و موج‌ها نرو!

👈 فقط چون فلان چیز توی یه کشور پیشرفته یا تو فلان پیج معروف جا افتاده، دلیل نمی‌شه خوب باشه.

📌 یه قدم عقب‌تر بیا و با عقل، فطرت و قرآن بسنجش. اون‌وقته که تصمیم‌هات قشنگ‌تر می‌شن.

🍃رسول خدا فرمودند:

1️⃣آفت زیرکی غرور است،

 2️⃣آفت شجاعت تجاوز،

 3️⃣آفت بخشندگی منت،

 4️⃣آفت زیبایی تکبر،

 5️⃣آفت عبادت سستی، 

6️⃣آفت سخن دروغ، 

7️⃣آفت علم فراموشی،

 8️⃣آفت بردباری سبکسری، 

9️⃣آفت بزرگ زاده گی فخر فروشی 

1️⃣0️⃣ آفت سخاوت، زیاده روی!

📜کنز العمال: ۴۴۰۹۱

 🍃📿

👌چهار ناظر حاضر بر زندگی انسان :

هرلحظه و هرزمان چهار دوربین زنده در حال فیلمبرداری از زندگی ما هستند که قرار است روزی در قیامت تمام زندگی ما را به نمایش بگذارند!

❶⇦ ناظر اول〖خــدا〗 است!

🌸 ألَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَری؛

‏آیا انسان نمیداند که خدا او را نگاه میکند؟

“سوره مبارکه علق آیه ۱۴”

❷⇦ ناظر دوم〖ملائک مقرب خدا〗 هستند

🌸الله تعالی میفرماید :

ما یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَیْهِ رَقیبٌ عَتید؛

از شما حرکتی سر نمیزند مگر اینکه دو مأمور

 در حال نوشتن آن هستند!

“سوره مبارکه قاف آیه ۱۸”

❸⇦ سومین ناظر 〖زمین〗 است

🌸خداوند در قران کریم میفرماید :

یوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها؛

در آنروز زمین هرچیزی که دیده را بیان میکند.

“سوره مبارکه زلزال آیه ۴”

❹⇦ چهارمین ناظر.اعضاء و جوارح خود ما〗 می‌باشند!

🌸الله سبحان میفرماید :

تکَلِّمُنا أَیْدِیهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ

در آنروز دست‌ها و پاها شهادت می‌دهند

که چه کاری کرده‌اند.

“سوره مبارکه یس آیه ۶۵”

🍃📿